Ictihad ve mezhep nedir?

 

Sual: Ictihad ve mezhep nedir?

CEVAP

Ictihad etmek, mezhep kurmak, dinimizin emridir. Resulullah efendimiz, Hz. Muaz’i Yemene hakim olarak gönderirken, (Orada nasil hükmedeceksin?) buyurunca, (Allah’in kitabi) ile dedi. (Allah’in kitabinda bulamazsan?) buyurdu. (Resulullahin sünneti) ile dedi. (Onda da bulamazsan?) buyurunca, (ictihad ederek) dedi. Resulullah efendimiz, (Elhamdülillah! Allahü teâlâ, Resulünün elçisini, Resulullahin rizasina uygun eyledi) buyurdu. (Tirmizi)

Allah ve Resulü, müminlere merhamet ettikleri için, bazi islerin nasil yapilacagi, Kur'an-i kerimde ve hadis-i seriflerde açik bildirilmedi. Açikça bildirilse idi, öylece yapmak gerekirdi. Farzi yapmayanlar günaha girer, kiymet vermeyenler de kâfir olurdu. Müminlerin hâli güç olurdu. Böylece mezhepler meydana geldi.

Eshab-i kiramin tamami müctehid ve mezhep sahibi idi. Bunun için Peygamber efendimiz, (Eshabim gökteki yildizlar gibidir, hangisine uyarsaniz hidayete kavusursunuz) buyurdu. Mezheplerinin tamami kitaplara geçmedigi için, bugün hiç kimse, mesela (Ben Hz. Ömer’in mezhebindeyim) diyemez.

Mezheplere bagli hiçbir âlim, ictihad derecesine yükselse bile, mezhebinin imaminin üsul ve kaidelerine, hiçbir zaman muhalefet etmez. Mezhepsiz olan hiçbir Islam âlimi yoktur.

Müctehid kime denir?

Kur'an-i kerim ve hadis-i seriflerde açikça bildirilmeyen hususlari, açikça bildirilenlere benzeterek, hüküm çikaran derin âlimlere (Müctehid) denir. Eshab-i kiramin hepsi müctehid idi. Sünnette kapali kalan yerleri, müctehid âlimler açiklamis, mezhepler meydana çikmistir. Bu mezheplerden yalniz dördü kitaplara geçmis, digerleri unutulmustur.

Bu mezheplerin imanlari, Eshab-i kiramin ortak imanidir. Imanda ayrilik caiz olmaz. Bu dört hak mezhebe, (Ehl-i sünnet) denir. Bu dört mezhepten hiçbirine uymayana mezhepsiz denir.